środa, 24 października 2012

Masaż w czasie ciąży - pomoc na rozstępy

Niedawno byłam na szkoleniu "aktywność fizyczna kobiet w ciąży", na którym przekonywano nas, że nie ma żadnego sposobu na pojawiające się w czasie ciąży rozstępy. Muszą być i już. Podobnie jeśli chodzi o nękające strasznie nudności i moje "jak-mi-nie-dobrze" i inne rzeczy w stylu "jestem ciągle zmęczona". Przyznam rację, że ciało kobiety zmienia się drastycznie (a czasem dramatycznie:) we wszystkich aspektach: fizycznym, psychicznym, emocjonalnym itd, ale nie zgodzę się z tym, że w stan ten wpisane jest niejako "cierpienie" i poddawanie się wszystkiemu "bo tak już jest i trzeba to przetrzymać". Z drugiej strony nie chciałabym wszystkich wrzucać do jednego worka, bo każda z kobiet przeżywa ciążę jakoś inaczej i nie można uogólniać, że wszystkim jest niedobrze i że wszystkie męczą się wchodząc na pierwsze piętro... Napiszę zatem co radzą ajurwedyjscy lekarze i zaproponuję wypróbować na sobie:) 

·
Rozstępy: czerwonawe lub różowane, a w późniejszych okresach bladnące wrzecionowate pasma na skórze powstające przeważnie na skutek szybkiego wzrostu wagi i rozszerzenia mało elastycznej skóry. Aby do nich nie dopuścić, prewencyjnie należy zachowywać skórę elastyczną i miękką – codzienne masaże olejami, szczególnie brzucha, piersi i ud pomogą zminimalizować blizny na powierzchni skóry. Najlepsze olejki do walki z rozstępami to mandarynkowy, różany, rumiankowy, szałwiowy, bodziszkowi lub kadzidlany, dodane do odpowiedniego dla typu konstytucyjnego oleju roślinnego (typ wata – sezamowy; typ pitta – kokosowy; typ kapha – gorczycowy. Olej jojoba lub arganowy dla wszystkich typów.

· Należy pamiętać nie tylko o brzuchu, ale także o piersiach, które powiększają się i są obrzmiałe, a utrzymanie ich w dobrej kondycji zależy od jędrności skóry. Piersi należy codziennie masować od zewnątrz do wewnątrz okrężnymi ruchami (pobudzanie elastyczności); warto też wykonywać ćwiczenia wzmacniające mięśnie podtrzymujące piersi. Pomocne w tym celu będzie naciskanie na siebie złączonymi palcami obu rąk ustawionymi na wysokości mostka (palce skierowane do góry). Łokcie szeroko rozstawione, łopatki ściągnięte, klatka piersiowa otwarta. Ćwiczenie należy wykonywać codziennie około 20 razy naciskając palcami na siebie około 3-4 sekundy na głębokim wydechu.

· Masaże: cotygodniowy masaż całego ciała pozwoli utrzymać miękką i elastyczną skórę, rozluźni i przygotuje mięśnie do porodu. Bazą jest olej roślinny odpowiedni do konstytucji. Kobiety o przewadze waty mogą dodać do niego 5 kropli olejku z różanecznika, 3 krople olejku z bodziszka i 5 kropli olejku z drzewa sandałowego. Kobiety z dominacją pitty mogą dodać 5 kropli olejku rumiankowego, 2 krople różanego i 2 krople neroli. Te, u których przeważa kapha, mogą użyć oleju z 5 kroplami esencji z pomarańczy, 2 kropli bergamoty i 2 kropli olejku lawendowego.  Generalnie dla waty dobre będą olejki: z palisandra, rumiankowy, lawendowy, cytrynowy, szałwiowy i ylang ylang. Dla pitty: z lawendy, róży, rumianku, drzewa sandałowego, szałwi, bodziszka i jaśminu. Dla kaphy natomiast olejki: z bergamoty, szałwi, bodziszka, pomarańczy, jaśminu i róży.















poniedziałek, 15 października 2012

Bezpłodność - ajurwedyjskie sposoby leczenia

W Ajurwedzie płodność manifestuje się na najgłębszym poziomie zdrowia. Substancje rozrodcze : nasienie i substancje zawarte w komórce jajowej stanowią tzw. shukra dhatu, które jest końcowym produktem formowania się tkanek ciała. Shukra jest uważana za esencję wszystkich dhatus - tkanek. Zdrowa dieta jest ważnym czynnikiem odpowiedzialnym za płodność. Dieta ajurwedyjska ma na celu zwiększenie naturalnej płodności i pomoc w zajściu w ciążę bez żadnych inwazyjnych metod leczenia niepłodności.
Bezpłodność traktowana jest w ajurwedzie jako zaburzenie spowodowane niedorozwojem organów rozrodczych bądź ich upośledzeniem; może też być spowodowana słabym odżywieniem całego organizmu lub akumulacją nadmiernej ilości płynów i stagnacją krwi w organizmie.
Według ajurwedy bezpłodność występuje, gdy tkanka rozrodcza danej osoby (shukra dhatu) pozostaje pozbawiona pożywienia. Dieta ajurwedyjska do leczenia niepłodności skupia się na rozwoju zdrowej tkanki rozrodczej, gdyż jeśli dieta jest nieodpowiednia leki nic nie pomogą.

Kobiety o konstytucji kapha z samej definicji są najbardziej płodne, a te o konstytucji wata często mają ogromne problemy z zajściem w ciążę. Pitta w zasadzie jak zwykle jest w połowie, ale i ona może utracić swą możliwość prokreacji, gdy pitta wypali i wyjałowi wszystko w organizmie z powodu złej diety.

Produkty budujące shukra dhatu:

- Mleko, ghee, orzechy, nasiona sezamu, daktyle, nasiona dyni, miód, szafran i awokado

- świeże, organiczne owoce i warzywa, produkty pełnoziarniste, białko ze źródeł roślinnych, takich jak fasola i groch, słodkie, soczyste owoce, takie jak mango, brzoskwinie, śliwki i gruszki, szparagi, brokuły, fasola, szpinak, dynia, pomidory i buraki wzmacniają żelazo i promować płodność.

- Suszone owoce i orzechy, takie jak daktyle, figi, rodzynki, migdały i orzechy włoskie.

- Przyprawy takie jak ajwan, kminek (oczyszcza macicę u kobiet i układ moczowo-płciowy u mężczyzn), kurkuma (poprawia interakcję między hormonami i docelowymi tkankami), i czarny kmin, który zwiększa płodność.

- Warzywa korzeniowe, ziarna, rukola, rukiew wodna, cebula, czosnek, szczypiorek poprawiają krążenie i odżywiają krew.

- Nasiona czarnego sezamu są bogate w witaminę E. Składniki znajdujące się w nasionach modulują hormony powodując pozytywne zmiany w organizmie kobiety

- Kolendra, liście curry, neem, święta bazylia (tulasi), agrest indyjski (amla), shatavari, ashvagandha i aloes także przyczyniają się do budowy shukra dhatu

- Ciało powinno być dobrze nawodnione poprzez picie ciepłej wody i herbat trawiennych.

Produkty i stany, które osłabiają shukra dhatu to przede wszystkim:

- przetworzone węglowodany, nadmiar skrobi, antybiotyki, obciążone hormonem mięsa, mleka i produkty puszkowane.

- bogate w tłuszcze trans produkty, takie jak ciasta, ciastka i smażone fast foody

- żywność zawierająca konserwanty i inne substancje chemiczne, takie jak sztuczne słodziki np. napoje bezalkoholowe, guma do żucia, galaretki, wypieki, słodycze, soki owocowe i lody.

- glutaminian sodu i inne tego typu substancje chemiczne

-  typowe przekąski (słone chipsy ziemniaczanych, kabanosy, sosy, dressingi, paluszki itd)

- sztuczne aromaty i barwniki

- alkohol, papierosy, kawa, herbata i inne używki również przyczyniają się do zaostrzenia niedoboru shukra dhatu. 

- niedowaga oraz nadwaga - obydwa stany są nieodpowiednie dla odżywienia tkanki rozrodczej.

Mężczyźni prócz diety i stylu życia powinni przyjmować ashwagandhę, znaną ze swych właściwości poprawiających jakość i sprawność nasienia. W Ajurwedzie ashwagandha jest uznawana za najlepsze zioło, które pomaga w płodności i utrzymaniu testosteronu na dobrym poziomie.


Danie na wzmocnienie płodności: Dal ze świeżym kokosem
Składniki
1 szklanka suchego czarnego grilla (Urad dal)
5 zielonych papryczek chilli lub suchych płatków chili
1 łyżeczka posiekanych liści kolendry (kolendra)
1/2 łyżeczki kurkumy w proszku
1/2 szklanki świeżego startego mięsa kokosowego
sól dla smaku
1 łyżeczka nasion gorczycy
1 łyżeczka nasion kminku
2 posiekane pomidory
2 łyżeczki krowiego ghee
1 średniej wielkości cebula w plasterkach

Wskazówki
1. Umyj i namocz dal w wodzie przez 30 minut.
2. Zmiel tarty kokos z niewielką ilością wody na gładką pastę w blenderze. Odłóż na bok.
3. Podsmaż pokrojoną cebulę na złoty kolor. Usuń i odłóż na bok.
4. Ugotuj dal wystarczającą ilością wody, aż stanie się miękka.
5. Dodaj papryczki chilli, kurkumę, pomidory i sól. Gotuj przez 3 minuty.
6. Po ugotowaniu pomidorów dodaj pastę kokosową. Dokładnie wymieszać. Gotuj przez kolejną minutę, a następnie usuń z ognia.
8. Podgrzej ghee na patelni. Dodaj nasiona gorczycy. Gdy nasiona gorczycy trzeszczą, dodaj nasiona kminku. Smażyć przez kilka sekund dłużej nad niskim płomieniem. Wlej mieszaninę na dal.
10. Podawaj na gorąco przyozdobione cebulą i posiekanymi liśćmi kolendry.
(źródło: https://www.theayurvedaexperience.com/blog/ayurvedic-diet-for-infertility/)

Referencje odnośnie ashwagandhy:
Aadrash Nighantu, vol. 2, page no. 135,137, by Shri Bapalal Vaidya, Chaukhmbha Bharti Academy, 2016.
Aadrash Nighantu,vol. 2, page no. 136, by Shri Bapalal Vaidya, Chaukhmbha Bharti Academy, 2016.

sobota, 13 października 2012

Ciąża a typ psychosomatyczny



  Kobiety o typie konstytucyjnym wata w czasie ciąży mają tendencję do bólu pachwin i dolnych pleców, bolesnych i ostrych skurczów, niepewności i lęków, utraty wagi (szczególnie w pierwszym trymestrze), permanentnego zmęczenia, bezsenności, niestrawności, bladości skóry i słabego krążenia, nadmiernej ilości gazów i wzdęć oraz żylaków. Aby ulżyć tym symptomom kobieta powinna zadbać o spokój, zrelaksowanie oraz uprawianie ulubionej aktywności w ciągu dnia. W kuchni powinny dominować ciepłe, odżywcze posiłki serwowane regularnie. Podczas masażu można zastosować olejki: z palisandra, rumiankowy, lawendowy, cytrynowy, szałwiowy i ylang ylang. Aby wyciszyć się i złagodzić powyższe dolegliwości ajurweda poleca kobietom o przewadze wata shatavari spożywane z ciepłym mlekiem i ghee.
Kobiety z przewagą pitty mają skłonność do częstszych infekcji pęcherza, gorączki, utraty włosów, hemoroidów, irytacji, wybuchów złości i gniewu. Osoby o tym typie lubią mieć wszystko pod kontrolą – bycie w tym stanie może być dla nich ciężkim przeżyciem, bo zupełnie dezorganizuje dotychczasowe życie. Irytacja powstająca wskutek nagłych wydarzeń związanych z ciążą a odbiegających od „planu” wzmaga pittę. Osoby o dominacji pitta powinny poluzować swój dokładnie przemyślany, ułożony i napięty harmonogram życia i uświadomić sobie, że podczas ciąży najważniejsze jest dobro dziecka, a nie ich własne dążenia i sukcesy. Ajurweda rekomenduje kobietom pitta brahmi lub punarnava by opanować swoje dążenie do celu i uczucie pustki bez pracy. Pomocna będzie dieta zawierająca alkalizujące składniki. Spokój i harmonię pomogą utrzymać spacery i odpoczynek na łonie natury – natura uspokaja, balansuje pittę i pomaga kobietom odnaleźć ich kobiecą stronę. Olejki z lawendy, róży, rumianku, drzewa sandałowego, szałwi, bodziszka i jaśminu pomogą rozładować napięcie.
Kobiety o dominacja kapha, będąc w ciąży, zdecydowanie przybierają na wadze, mają zmienny apetyt, choć pożądają w większości pożywienia o słodkim smaku (węglowodany). Mogą także doświadczać opuchlizny, zatrzymania wody w organizmie, zmęczenia i letargu. Niezmiernie istotna dla kobiet o typie kapha jest aktywność fizyczna oraz dieta zawierająca białko pochodzenia roślinnego by zredukować chęć podjadania i spadki cukru. Seler, sok jabłkowy, zmniejszenie ilości spożywanej soli i dostateczne nawodnienie pomogą pozbyć się nadmiaru wody i puchlin. Olejki z bergamoty, szałwi, bodziszka, pomarańczy, jaśminu i róży mogą być również pomocne.
Wszystkie kobiety mogą doświadczać wzmożonej irytacji, porannych mdłości oraz bólu piersi.
Kobietę w ciąży obejmuje lista ajurwedyjskich „zakazów” zawierająca: nadmierne uleganie popędowi seksualnemu, podnoszenie ciężkich rzeczy, siedzenie lub leżenie w jednym miejscu przez dłuższy czas, przejadanie się, picie alkoholu, jedzenie mięsa i ostrych przypraw. Nie wolno jej też wdawać się w sytuacje napięcia, stresu, złości i strachu, bo emocje te mogą zostać przeniesione na dziecko. Masaże, których efektem jest uwolnienie toksyn z tkanek ciała i skierowanie ich do krwioobiegu z przyczyn oczywistych (transmisja toksyn poprzez krew do płodu) są również zakazane – takimi masażami są np. te pobudzające receptory, jak np. masaż stóp czy dłoni czy rozluźniające i oczyszczające masaże oparte o techniki jogi. Łagodny dotyk brzucha i odcinka lędźwiowego kręgosłupa przez partnera jest znakomitym sposobem na umocnienie więzi miłości między partnerami i dzieckiem. Im bardziej zrelaksowana kobieta tym zdrowsze będzie dziecko. Starożytna nauka mówi, że odkąd serce płodu łączy się z sercem matki, należy spełniać jej życzenia, ponieważ czerpanie z nich satysfakcji przenosi się na płód i buduje w nim pozytywne uczucia. Często kobieta ciężarna pragnie rzeczy, których na co dzień nie robi i choć może wydawać się to irracjonalne, należy spełniać jej zachcianki.
Najlepszą pozycją do spania jest wg ajurwedy pozycja na lewym boku, która zapewnia dobrą cyrkulację limfy, odciąża wątrobę i wzmaga trawienie.
9 miesięcy ciąży jest dla kobiety najlepszym czasem na budowanie pozytywnej i długotrwałej więzi ze swoim jeszcze nie narodzonym dzieckiem. Poprzez różnego rodzaju zmiany fizyczne i emocjonalne podczas tego okresu, kobieta przechodzi również swoiste odrodzenie.                             



czwartek, 4 października 2012

Zupa z dyni z mlekiem kozim

Zupa mojej babci w wersji zmodyfikowanej przez jej niesforną wnuczkę:) Wnuczkę dla której mleko krowie ble, makaron ble, cukier biały ble, bez przypraw ble.. właściwie tylko dynia z całej zupy była ok:) W mojej wersji zupa wygląda tak: osobno gotuję pokrojoną w kostkę dynię zalaną wodą (tak, żeby przykryła dynię), a osobno mleko kozie. Do dyni dodaję: cynamon, kardamon, goździki, anyż i trochę gałki muszkatołowej. Dziś dodałam też rodzynki, śliwki suszone i figi:) Pod koniec gotowania dodaję też trochę opłukanego ryżu basmati lub makaron pełnoziarnisty świderki i szczyptę soli. Potem czekam, aż trochę przestygnie i mieszam wywar dyniowy z mlekiem (proporcje wedle uznania - mi najlepiej wychodzi z mniej więcej połowy dyni na litrze mleka) i mieszam i mieszam, aż uzyskam jednolitą zupę z kawałkami dyni i resztą śmieci:) Na talerzu dodaję mojego ukochanego miodku i.... jem kilka talerzy a potem szaleńczo biegam kilometrami po lesie;p

Dla kaphy proponuję do tych słodkości dodać imbiru! Najlepiej sproszkowanego. Pitta i wata mogą skorzystać z jego świeżej wersji.

środa, 3 października 2012

dos and dont's czyli co można a czego nie w czasie ciąży

Jak już się rozpędziłam to jeszcze jeden:) Sushruta i Vagbhata, dwaj ajurwedyjscy lekarze i autorzy medycznych ksiąg zajmowali się prócz innych ważnych rzeczy, tematem kobiet w ciąży. Doszli do wniosku, że są rzeczy, które ta może robić, a których powinna unikać. Na tamte czasy było to naprawdę odkrywcze, bo przecież kobieta była od noszenia jedzenia i wody na głowie, pracowania w domu, bawienia dzieci i służenia mężowi a nie od oszczędzania się... W każdym razie lista don't, zakazów, zawierała: nadmierne uleganie popędowi seksualnemu (tylko ile to jest nadmiernie tego nikt nie wytłumaczył), podnoszenie ciężkich rzeczy, siedzenie lub leżenie w jednym miejscu przez dłuższy czas, spanie na plecach (już wtedy wiedzieli o żyle tylniej, która może być wtedy uciśnieta!), przejadanie się, picie alkoholu, jedzenie mięsa i ostrych przypraw. Nie wolno jej też było wdawać się w sytuacje napięcia, stresu, złości i strachu, bo emocje te mogły zostać przeniesiona na dziecko. Różnią się czymś te zalecenia od tych współcześnie istniejących??
To, co mogła robić kobieta ciężarna: mogła spełniać swoje zachcianki i pragnienia, ponieważ czerpanie z nich satysfakcji przenosiło się na płód i budowało w nim pozytywne uczucia, mogła masować swoje ciało i smarować je olejem, mogła jeść duże ilości mleka, ghee, owoców i ryżu... To by było na tyle zaleceń:) 

Zioła i przyprawy w czasie ciąży


Tym postem zacznę serię artykułów poświęconych kobiecie w ciąży. Jest to czas na tyle szczególny i niebezpieczny, że nie można sobie pozwolić na nieświadome używanie jakiegokolwiek zioła czy przyprawy, szczególnie tych super ostrych. W pierwszej kolejności zabrania się spożywania przypraw, które mają właściwości przeczyszczające, toksyczne lub wywołujące miesiączkę (np. aloes). Produkty takie mogą powodować uszkodzenia płodu lub nawet poronienia. Bardzo ostre i rozgrzewające przyprawy, takie jak pieprz cayenne, imbir (sproszkowany), cynamon, pippali itd powinny być spożywane z wielką ostrożnością i w towarzystwie czegoś, co złagodzi ich działanie (zawiera dużo kaphy). Podobnie zbyt wychładzające i gorzkie przyprawy, jak gencjana lub kora kruszyny nie są dobrym pomysłem.

- Tymianek – nie wolno używać tymianku pod żadną postacią, również do inhalacji. Ma to związek z bardzo silnym efektem rozgrzewającym i drastycznym podniesieniem pitty. Jest to również środek na "spędzenie płodu" w pierwszych dniach ciąży.
· Kozieradka - rekonwalescencja i powrót do formy po ciąży nie mogą obyć się bez nasion kozieradki. Ta delikatnie gorzka i trochę ostra roślina jest też doskonałym remedium na stany osłabienia po przebytych chorobach, szczególnie spożywana zmielona z mlekiem. Papka z kozieradki przyśpiesza gojenie się ran, porost włosów oraz pomaga produkować mleko kobiecie karmiącej, ale podczas samej ciąży nie jest zalecana
· Triphala – lecznicza kombinacja haritaki, amalaki i bibhitaki służąca przede wszystkim do oczyszczenia organizmu z toksyn i złogów powstałych w procesie przemiany materii. Jest genialnym środkiem na zaparcia, ale niestety nie w okresie ciąży. Poprzez efekt przeczyszczający zwiększa się ciśnienie wewnątrz jamy brzusznej, a to z kolei może wywrzeć presję w macicy i poskutkować wydaleniem płodu.
· Czosnek – wpływa na smak i zapach mleka; silnie rozgrzewa, szybko zakwasza krew stąd rozprzestrzenia się po ciele i trafia do rozwijającego się płodu. Kobiety pitta powinny szczególnie uważać.
· Kurkuma – jest wspaniałym remedium na stany zapalne skóry, skaleczenia, rany i otarcia. Roślina ta oczyszcza krew, leczy wewnętrzne (np. czyraki) i zewnętrzne rany, ale nie powinna być stosowana w okresie ciąży zbyt często
· W ciąży powinno się między innymi unikać esencji z: arcydzięgla, nasion anyżka, bazylii, cedru, champy, cząbru, gorczycy, hyzopu, jałowca, jaśminu, kamfory, lubczyka, majeranku, melisy, mięty pieprzowej, mirry, oregano, rozmarynu, szałwi, tymianku.
· Cynamon, sproszkowany imbir i pieprz cayenne powinny być spożywane z rozwagą i najlepiej w towarzystwie gorzkich i ochładzających ziół lub pokarmów.


Ajurwedyjscy lekarze wskazują przede wszystkim na shatavari, ashwagandhę i bala jako na zioła budujące i pomagające w utrzymaniu ciąży. Zalecają spożywać wszystkie oparte na nich "formuły" (czyli mieszanki ziołowe z ghee lub mlekiem) oraz chyawan prash (pod różnymi nazwami, np. chyawanaprastha) - najsławniejsza ajurwedyjska mieszanka ziół, takie antidotum na wszystko i zarazem najsmaczniejsza mieszanka ziół jaką spożywałam w Indiach:) Chyawan prash polecany jest szczególnie kobietom o konstytucji wata - ich ciała są bowiem słabe i wiotkie, są słabego zdrowia i małej odporności, stąd ich płody są częściej zagrożone, a mieszanka pomaga w utrzymaniu dobrej kondycji i wzmacnia cały organizm. Dla kobiet o konstytucji pitta szczególnie polecane jest shatavari - balansuje doszę pitta nie pozwalając na jej zbytnie wybuchy:) Kobiety o konstytucji kapha mają tendencję do zatrzymywania wody w organizmie i niskiej przemiany energetycznej normalnie, a co dopiero w czasie ciąży! Aby zapobiec zbytniemu odkładaniu się tkanki tłuszczowej powinny używać łagodnych ziół takich jak kardamon, koper włoski czy bazylia.