czwartek, 17 października 2013

TCM i ajurweda – elementy wspólne i rozbieżne w obu tradycjach


Filozofia ajurwedy zawiera elementy zaczerpnięte z sześciu klasycznych hinduskich systemów filozoficznych a także elementy ateistyczne i tantryczne, które nadały jej elastyczność i sprawiły, że w przeszłości możliwe było jej włączanie w kulturę mieszkańców Tybetu, Chin, Grecji i krajów arabskich. Dzięki temu ajurweda mogła rozpowszechniać się na całym ówczesnym świecie jako „Matka Medycyny”.  A zatem powstała wcześniej niż tradycyjna medycyna chińska, która oparła na ajurwedzie cześć swoich założeń. W kanonie WHO obydwie, łącznie z medycyną tybetańską, funkcjonują w dziale tzw. medycyny tradycyjnej. Podstawa medycyny z działu „tradycyjna” opiera się na holistycznym podejściu do funkcjonowania człowieka. Oznacza to, że nauka ta traktuje zdrowie i chorobę; ciało i umysł w sposób całościowy (traktując ciało człowieka całościowo w przeciwieństwie do mechanistycznego podejścia medycyny zachodniej), z uwzględnieniem specyficznych cech osobowościowych i sytuacji społeczno – kulturowej każdego człowieka, może być stosowana wszędzie i w dowolnym czasie. 

Inne elementy wspólne:
- medycyny humoralne – opierają się na koncepcji istnienia żywiołów konstytuujących istoty żywe i elementy natury, których w każdej jest po 5.
- istnienie niezaprzeczalnego i silnego połączenia między organizmem żywym a kosmosem
- istnienie pierwotnej energii kosmicznej, siły życiowej, w ajurwedzie nazywanej praną w TCM chi lub ki. Energia ta organizuje życie wszystkich istot na ziemi
- zarówno ajurweda jak i TCM szczegółowo badają ludzkie ciało. Dużą rolę przypisują punktom witalnym w organizmie, które w większości mają podobne ułożenie anatomiczne (ajurweda: marma; TCM: punkty akupunkturowe)
- istnienie subtelnych kanałów energetycznych – nadi w ajurwedzie, meridiany w TCM
- w obydwu medycynach występuje podział na organy "pełne" i "puste" przynależące do konkretnych żywiołów i przez nie zarządzane
 - i wreszcie najważniejsze: oby dwie medycyny nastawione są przede wszystkim na profilaktykę promując zdrowy styl życia oparty na odpowiedniej diecie, ruchu na świeżym powietrzu, ćwiczeniach oddechowych i uspokojeniu umysłu.

Subtelne różnice między postrzeganiem świata w tych medycynach dotyczą przede wszystkim:
- koncepcji żywiołów: w ajurwedzie występuje: powietrze, eter, ogień, woda, ziemia; a w TCM: ogień, ziemia, metal, woda, drewno; po za tym przedstawione żywioły mają inne właściwości i przynależą do innych organów.
- występujące w koncepcji zaczerpniętej z taoizmu przeciwstawne siły yin i yang w medycynie chińskiej nie mają odpowiedników w ajurwedzie.
- odżywcze i kontrolne krążenie energii chi żywiołów, z którym związana jest kuchnia Pięciu Przemian, nie ma odpowiednika w ajurwedzie
- punktów energetycznych w TCM jest zdecydowanie więcej niż punktów marma w ajurwedzie.
-  w ajurwedzie występują dosze  - wata, pitta, kapha, których odpowiedników nie ma w medycynie chińskiej. Dosza - bioenergia jest kluczowym zagadnieniem ajurwedy;  oznacza „to, co się zmienia”, ponieważ te dynamiczne siły nieustannie poruszają się w aktywnym balansie utrzymując organizm przy życiu. Trzy dosze zawiadują wszystkimi biologicznymi, psychologicznymi i fizjologicznymi funkcjami ciała, umysłu i świadomości; sterują procesami tworzenia się, życia i niszczenia tkanek ciała oraz usuwaniem zbędnych produktów rozkładu z ciała. Odpowiadają za wszelkie zjawiska psychologiczne, emocje, uczucia a także za powstawanie naturalnych skłonności i indywidualnych gustów we wszystkich sferach życia. Pełnią rolę bariery ochronnej dla ciała przy dobrej kondycji fizycznej, ale w przypadku utraty równowagi biorą udział w procesach patologicznych. Tridosza są zatem fundamentem psychosomatycznej egzystencji człowieka.
- ajurweda jest wiedzą o życiu, obejmuje o wiele więcej dziedzin życia niż TCM (np. użycie kamieni szlachetnych, horoskopy itd). TCM skupia się głównie na profilaktyce i leczeniu
 - W TCM duży nacisk kładzie się na Kuchnię Pięciu Przemian jako podstawę diety dla wszystkich; a ajurwedzie dietę dopasowuję się osobno dla poszczególnych typów psychosomatycznych, które wyznaczają siłę metabolizmu.
- w ajurwedzie istnieje koncepcja typów psychosomatycznych, czyli konstytucji, z jaką człowiek przychodzi na świat i która kształtuje jego charakter, cechy fizyczne, właściwości i i nadaje mu odmienny charakter
- bardzo duża rola technik oczyszczających w ajurwedzie.

piątek, 11 października 2013

Pokarmy radżasowe

Pisałam niedawno (a może i dawno...jak ten czas szybko leci) o produktach, które ajurweda uważa za czyste, czyli sattwiczne. Teraz przyszedł czas wymienić te, które wprowadzają w nasze życie element radżasu, czyli innymi słowy stymulują i pobudzają do działania (zarówno do pozytywnego jak i negatywnego). Są to też produkty w większości aktywizujące ogień trawienny. A oto i lista produktów mających cechy radżasu:
awokado
bakłażany
butelkowane soki i napoje
cieciorka
cukier
cukier daktylowy
cukier palmowy
cytryny
czosnek
drożdże
fasola kidney
jajka
jogurt, kwaśny
kefir
konserwowane pożywienie
limonka
maltoza
mango, niedojrzałe
mąka, biała
mleko sojowe
mojonez
molasa
ocet
olej
oliwa
oliwki
orzechy ziemne
ostre pożywienie
papryka, słodka
pikle
pistacje
pomidory
puszkowane pożywienie
rabarbar
rzodkiew
sery
sfermentowane pożywienie
słone pożywienie
soczewica, czerwona
sól
syrop ryżowy