agni - ogień trawienny

      
            Praktyka jogi zasadza się na kreowaniu wewnętrznego ognia, który powinien być jej fundamentem. Podobnie ajurweda, bazuje na ogniu ofiarnym – człowiek powinien dbać o swój wewnętrzny ogień, by pozyskać zdrowie i witalność. Ta główna zasada ognia w świecie, zwana jest agni. W ajurwedzie agni oznacza „siłę transformującą”. Nie chodzi tu oczywiście tylko o zwykły ogień w sensie podstawowym, ale także o potencjały ciepła, światła i energii elektrycznej; ogień jest traktowany jako źródło życia, światła i miłości. Dusza sama w sobie jest uznawana za wewnętrzny ognień.
           
         Agni przejawia się pod kilkoma postaciami; jatharagni jest pierwszą z nich, operuje na najbardziej fizycznym poziomie. To biologiczny ogień sam w sobie, mający swą siedzibę w jelicie cienkim, gdzie w znacznej mierze przebiega proces trawienia. Cały proces trawienia, przy pomocy enzymów trawiennych i niezliczonych procesów chemicznych jest możliwy tylko dzięki agni – to on sprawia, że wszystkie niezbędne do życia komórki substancje odżywcze trafiają do niej w odpowiedniej postaci. To dosza jednak kontroluje jego siłę: jeśli dominuje kapha to proces trawienia jest powolny, pitta powoduje bardzo intensywne trawienie, przewaga vaty sprawia natomiast, że proces trawienia jest niestabilny i wrażliwy, często prowadzący na zmianę do biegunek i zaparć.
          
           Sam akt spożywania pokarmu, pobierania jedzenia do ust i żołądka, jest nasycone bioenergią kapha. Sam akt trawienia, rozdzielania i absorpcji pokarmu w jelicie cienkim jest polem działania pitty, blisko związanej z agni. Eliminacja zbędnych produktów tej przemiany następuje dzięki vacie w jelicie grubym. Silny płomień trawienia objawia się dwu- lub trzykrotnym zdrowym uczuciem głodu w trakcie dnia oraz regularnym trawieniem. Zbyt silne lub zbyt słabe agni objawia się bardzo często w psychicznych lub fizycznych zaburzeniach. Słabe agni nie strawi pokarmu, przy zbyt silnym ogniu pokarm zostanie spalony, zanim dotrze do komórek ciała.
           
          W swoim normalnym, zrównoważonym stanie, agni utrzymuje zdrowie i żywotność organizmu; zapewnia witalną esencję życia (ojas), utrzymuje w kondycji pranę. Dobra praca agni zapewnia prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu, gdy zostaje jednak wytrącone z równowagi, staje się odpowiedzialne za złe samopoczucie, osłabia kondycję organizmu a ostatecznie może stać się przyczyną choroby. W zależności od tego, która bioenergia jest wzmożona, agni może zostać rozregulowane.
           Vishama agni - nieregularny metabolizm – może pojawić się wskutek wzrostu vaty. Metabolizm przechodzi przez ciągłe zmiany, stając się nieobliczalny – wywołuje zmienne trawienie, dolegliwości brzuszne
i kolki. Choć zimne właściwości vaty osłabiają i spowalniają agni, nie czynią tego aż tak mocno, jak kapha. Wodna i ziemna kaphy jest ciężkie, powolna i zimna – powstrzymuje swoim działaniem lekkie, ostre i gorące agni. W efekcie, ogień spowalnia i staje się wątły, prowadząc do hypometabolizmu (słabego trawienia, manda agni); osoba z tym typem agni, nie może strawić nawet najdelikatniejszych pokarmów, odczuwając nieustanną ciężkość żołądka i ogólne osłabienie całego ciała. Z powodu gorących i penetrujących właściwości pitty, przy jej wzroście, agni może stać się bardziej intensywny. Powoduje to hypermetabolizm, tikshna agni, czyli nadmierne trawienie. Jego objawem jest ciągły głód. Po strawieniu pożywienia w przewodzie pokarmowym może dojść do pojawienia się stanu zapalnego.