prana


           Prana jest siłą życiową, odpowiednikiem ki (chi) w medycynie chińskiej. Wiąże ciało, umysł i ducha razem i pozwala funkcjonować w ramach jednego organizmu. Przynosi wszystkie pozytywne zmiany, daje energię do działania, bez jej udziału żadna zmiana w ciele i umyśle nie może mieć miejsca, zarówno na świadomym jak i nieuświadomionym stopniu. Termin prana ma wiele poziomów znaczeniowych – od oddechu do energii samej świadomości; jest nie tylko podstawową siłą życiową ale organizuje również pracę wszystkich form energii działających na poziomie umysłu i ciała. Jeśli chodzi o somatyczną egzystencję człowieka, prana jest modyfikacją żywiołu powietrza; jej nośnikiem jest tlen, dzięki któremu organizm żyje w fizycznym świecie. Prócz powietrza atmosferycznego, nośnikiem prany jest pożywienie i woda. Podczas gdy większość składników odżywczych jest asymilowanych w jelicie cienkim, prana jest absorbowana w okrężnicy oraz oczywiście w płucach wraz z tlenem – kondycja tych narządów determinuje zatem ile zostanie jej przyjęte i jak zdrowe będzie ciało. Kiedy praca płuca i jelito grube jest upośledzona, absorpcja prany spada, co powoduje wzrost vaty. Vata i prana są podobne – obie są lekkie, intensywne, subtelne i ekspansywne, ale vata nie jest tak odżywcza i równoważąca jak prana.

            Ajurweda wskazuje na pięć rodzajów prany, w zależności od kierunku ruchu. Typy te nazwane są vayu, siły powietrza. Są one niezwykle ważne w medycynie ajurwedyjskiej bowiem reprezentują pięć typów energii, które posiada każdy człowiek i dzięki którym funkcjonuje cały świat.
Pierwsza z nich to prana, dosłownie „przedni ruch powietrza”, skierowana jest do środka, do wewnątrz, a czerpana z pokarmu, wody, powietrza, wrażeń zmysłowych i doświadczeń mentalnych. Jest siłą napędową, odżywia mózg. Jej główną siedzibą w organizmie jest głowa, w szczególności region trzeciego oka.
Apana oznacza „powietrze, które się oddala”; przemieszcza się w dół i na zewnątrz. Zawiaduje przede wszystkim wydalaniem stolca i moczu, wydzielaniem nasienia, płynów menstrualnych i rodzeniem dziecka oraz wydychaniem dwutlenku węgla. Na głębszym poziomie, apana panuje nad eliminacją negatywnych wrażeń zmysłowych, emocjonalnych i mentalnych przeżyć. Głównym miejscem działania tej energii jest podbrzusze.
„Powietrze, które wędruje w górę” to udana. Energia ta zarządza wzrostem ciała, zdolnością przyjęcia postawy pionowej, mową, wysiłkiem, wolą i entuzjazmem. To najbardziej pozytywna energia, dzięki której organizm jest w stanie się rozwijać i wzrastać w świadomości. Siedzibą udany jest gardło, rządzące mową i ekspresją samego siebie (self-expresion); wędruje przez szyję w górę, w kierunku głowy.
Samana to „balansujące powietrze”; porusza się z obrzeży do centrum ciała, a jej zadaniem jest pomoc w przyswajaniu – w przewodzie pokarmowym pracuje nad obróbką pokarmu, w płucach nad wdychanym powietrzem i absorpcją tlenu, w umyśle nad przetrawieniem doświadczeń zmysłowych, mentalnych czy emocjonalnych. Ten rodzaj energii witalnej ulokowany jest w pępku, gdzie koncentruje się energia całego organizmu.
„Powietrze wędrujące na zewnątrz” to vyana, przemieszczająca się w centrum ciała na jego obrzeża. Rządzi cyrkulacją na wszystkich poziomach – dzięki niej po całym ciele rozprzestrzenia się pokarm, woda i tlen; ona też steruje myślami i emocjami w umyśle. Vyana jest witalną energią w sercu i płucach, skąd się rozprzestrzenia.

            Prany rządzą różnymi typami ruchów energii oraz tym, co się dzieje z substancjami, które wnikają do środka organizmu: prana rządzi ich przyjmowaniem, vyana krążeniem składników odżywczych, udana uwalnia pozytywną energię następującą po trawieniu, apana natomiast steruje wydalaniem zbędnych resztek. Kluczem do zdrowia i dobrego samopoczucia jest utrzymywanie pran w harmonii; gdy jedna zostanie wytrącona z równowagi, inne również nie będą działały prawidłowo. Wszystkie są ze sobą ściśle związane, a związkiem tym steruje prana
.